In kaart brengen van overtollige tanden

Het in kaart brengen van overtollige tanden kan de een of andere uitdaging met zich meebrengen. Dit kan te maken hebben met het onvoorspelbare karakter en de uiteenlopende vormen van overtollige tanden; inconsistente communicatie en documentatie als gevolg van verschillen in notatiesystemen; misverstanden, met name in gevallen waarin overtollige tanden klein, geïmpacteerd of onregelmatig gevormd zijn; en verwarring, aangezien verschillende tandheelkundige professionals of praktijken afwijkende notatiesystemen kunnen hanteren. Wij hebben deze problemen in kaart gebracht en vereenvoudigde, praktische oplossingen geboden om de nauwkeurigheid te waarborgen en uw tandartspraktijk te verbeteren.

Overzicht van overtollige tanden

De blijvende tanden van een gemiddelde volwassene zijn genummerd van 1 tot 32, met acht snijtanden, vier hoektanden, acht premolaren en 12 molaren. Bijkomende tanden zijn extra tanden die buiten de normale tandformule vallen. Dit wordt ook wel hypodontie genoemd: een aandoening waarbij er bijkomende tanden in het blijvende gebit voorkomen. Ze komen veel minder vaak voor in het melkgebit, omdat ze zich laat ontwikkelen en meestal samen met de melktanden doorkomen.

Hyperdontie komt vaak voor en wordt in verband gebracht met bepaalde aangeboren genetische aandoeningen, zoals cleidocraniale dysplasie, het syndroom van Gardner, het trichorhinophalangeale syndroom, het syndroom van Ehlers-Danlos, het syndroom van Ellis-Van Creveld, de ziekte van Anderson-Fabry en een hazenlip en gespleten gehemelte.

De prevalentie van deze aandoeningen varieert sterk tussen verschillende populaties, onderzoeken en onderzoeksmethoden. Wat het geslacht betreft, wijzen onderzoeken op een hogere prevalentie van overtollige tanden bij mannen dan bij vrouwen, met een voorkomen van 0,3-0,8 % in het melkgebit en 0,1-3,8 % in het blijvende gebit.

Uit een onderzoek onder schoolgaande kinderen blijkt dat de prevalentie bij het blijvende gebit 1-3% bedraagt en bij het melkgebit 0,3-0,6% bij kinderen in de leeftijd van 6 tot en met 15 jaar. Dit onderzoek, gepubliceerd in het International Journal of Oral Science, stelt dat de prevalentie per regio kan variëren tussen 0,2% en 5,3% en dat het verschijnsel zowel sporadisch kan voorkomen als erfelijk kan zijn, waarbij er aanwijzingen zijn dat iemand een grotere kans heeft op overtollige tanden of andere tandafwijkingen als er een familiegeschiedenis is.

Wat zijn de vier soorten overtollige tanden, waar komen ze voor en welke kenmerken hebben ze?

Overtollige tanden worden ingedeeld op basis van hun vorm en locatie. In het melkgebit is de vorm doorgaans normaal of conisch, terwijl het blijvende gebit verschillende morfologische typen kent, namelijk:

Kegelvormig

De conische overtollige tand is speldvormig en komt het meest voor in het blijvende gebit. Deze tand bevindt zich meestal tussen de bovenste centrale snijtanden als mesiodens en wordt soms hoog in het gehemelte aangetroffen, in een horizontale positie en met de punt naar binnen gericht. De conische overtollige tand vertraagt zelden het doorkomen van de blijvende snijtand en kan leiden tot rotatie of verplaatsing van de blijvende snijtand.

Tuberculeus

De tuberculate vorm van overtollige tanden is tonvormig (en kan ingesnoerd zijn), groter dan de conische vorm, en bevindt zich meestal aan de palatinale zijde van de centrale snijtanden. Ze breken zelden door in de mondholte en gaan vaak gepaard met een vertraagde doorbraak van de snijtanden.

Aanvullend

De extra tand heeft de vorm van een gewone tand en bevindt zich aan het einde van een tandrij. Deze tanden komen voor naast het normale gebit en zien er precies hetzelfde uit als de blijvende tanden (de vorm en de anatomische kenmerken zijn identiek). Er kunnen variaties zijn in grootte, vorm en structuur, en ze kunnen al dan niet volledig ontwikkeld zijn. Het meest voorkomende type is de bovenste laterale snijtand, maar er komen ook extra premolaren en molaren voor. De meeste overtollige tanden die in het melkgebit worden aangetroffen, behoren tot het aanvullende type en blijven zelden geïmpacteerd.

Odontoma

Het odontoom (ook wel odontoom genoemd) is een goedaardige, niet-kankerachtige tumor die bestaat uit verschillende soorten tandweefsel. De twee verschillende soorten odontoom zijn:

• Het complexe samengestelde odontoma. Het gaat hierbij om diffuse en ongeordende massa's tandweefsel. Ze komen op verschillende plaatsen in de kaken voor en worden doorgaans beschouwd als ontwikkelingsafwijkingen in plaats van als echte overtollige tanden.
• Het samengestelde odontoma bestaat uit meerdere minuscule tandachtige structuren, zoals glazuur, dentine, pulpa en cement, die in een geordend patroon zijn gerangschikt en vaak in het voorste deel van de bovenkaak worden aangetroffen.

Het in kaart brengen van overtollige melktanden

Het melkgebit bestaat uit in totaal 20 tanden. Meestal verdelen tandartsen het gehele gebit in vier kwadranten of secties: twee in de bovenkaak (rechtsboven en linksboven), die respectievelijk het eerste en tweede kwadrant worden genoemd. De onderkaak omvat het derde en vierde kwadrant. Elk kwadrant bevat 5 tanden.

In het Universele/Nationale tandnummeringssysteem staan de letters A tot en met T voor de melktanden, te beginnen bij de tweede rechterbovenste molar (A) en vervolgens rondom de tandboog. In feite begint de nummering met de letter A, beginnend rechtsboven en helemaal doorlopend naar linksboven, T. Als we naar linksonder en rechtsonder gaan, volgt de nummering ook een soortgelijk patroon, beginnend bij de letter K tot en met T. Rond de letter K, die is toegewezen aan de tweede linker ondermolaar, verloopt de nummering echter in omgekeerde alfabetische volgorde.

Om overtollige tanden in het melkgebit aan te duiden, wordt de letter S naast de letter geplaatst die de melktand aanduidt. Zo staat bijvoorbeeld de letter S bij AS naast de A; en de letter S bij TS naast de T. Dit patroon komt overeen met de aanduiding van andere tanden.

In kaart brengen van overtollige blijvende tanden

In het universele/nationale tandnummeringssysteem van de ' ' voor het blijvende gebit worden de nummers eveneens opeenvolgend toegekend. Elke tand krijgt een volgnummer van 1 tot en met 32: 1-16 van de rechter bovenste derde kies tot de linker bovenste derde kies. De linker onderste derde kies krijgt nummer 17 en zo gaat het opeenvolgend verder tot de rechter onderste kies, die nummer 32 krijgt.

Extra tanden in het blijvende gebit worden aangeduid met de nummers 51 tot en met 82, te beginnen bij de rechter bovenste derde kies, vervolgens rond de bovenkaak en verder langs de onderkaak tot aan de rechter onderste derde kies. Zo grenst bijvoorbeeld de overtollige tand 51 aan de rechterbovenste molaren 1; de overtollige tand 82 grenst aan de rechteronderste derde molaren 32; de overtollige tand 61 bevindt zich tussen de linkerbovenste tweede molaren en de eerste molaren; de overtollige tand 31 bevindt zich distaal van de rechteronderste eerste molaren.

Hoe geef je overtollige tanden aan op een declaratie voor de tandartsverzekering?

De American Dental Association (ADA) maakt gebruik van een gestandaardiseerd coderingssysteem, de Current Dental Terminology (CDT)-code.

Het is één ding om te weten hoe je de nummers van overtollige tanden in de kaart moet vermelden, en iets heel anders om de overtollige tanden te coderen. Het is ook goed om te weten dat er geen aparte CDT-codes zijn die specifiek voor overtollige tanden zijn bedoeld. Bij het coderen van het trekken van een overtollige tand kunt u bijvoorbeeld de volgende CDT-codes gebruiken: D7140 en D7210. Het enige wat u hoeft te doen, is eerst het nummer van de overtollige tand vaststellen en vervolgens de juiste CDT-code voor het type extractie gebruiken.

Houd er rekening mee dat u bij het indienen van een tandheelkundige declaratie voor overtollige tanden zeer duidelijke en specifieke klinische aantekeningen met ondersteunend bewijsmateriaal moet hebben, ongeacht de CDT-code. Andere voorbeelden van CDT-codes zijn D0120 voor periodieke mondonderzoeken, D1110 voor profylaxe (reiniging), D2140 voor amalgaam, enz.