De vooruitgang in de tandheelkunde heeft geleid tot verschillende gerenommeerde tandheelkundige behandelingen die voor iedereen voordelen bieden. De kern van deze succesvolle behandelingen wordt gevormd door een van de cruciale elementen in de tandheelkunde: tandafdrukken, die een cruciale rol spelen bij het maken van nauwkeurige replica’s van de mondstructuren van een patiënt, hetzij met behulp van materialen (analoog/traditioneel), hetzij – tegenwoordig – digitaal.
Tandafdrukmaterialen worden gebruikt om een afdruk te maken van het gebit en de omliggende mondstructuren door een tandafdruk te maken die met tandgips wordt gevuld, waarna een tandmodel wordt vervaardigd. Elk type afdruk en elk materiaal heeft een specifiek doel. Zo worden voorlopige afdrukken gebruikt om inzicht te krijgen in het gebit van de patiënt. Dit is noodzakelijk om een passend behandelplan voor de patiënt vast te stellen. Andere soorten zijn definitieve afdrukken en afdrukken voor het vastleggen van de beet.
Tandheelkundige professionals kiezen ofwel het geschikte afdrukmateriaal op basis van de specifieke klinische behoeften en de wensen van de patiënt, ofwel maken ze gebruik van de patiëntvriendelijkere en uiterst nauwkeurige intraorale scanner om een digitale afdruk te maken.
Afdrukmateriaal
Lang voordat afdrukmaterialen op de markt kwamen, vormde het maken van nauwkeurige tandafdrukken een grote uitdaging voor tandartsen. Er werd gebruikgemaakt van materialen zoals gips en was, maar deze moesten worden verbeterd om ze gebruiksvriendelijker en nauwkeuriger te maken.
Dit bracht tandartsen er halverwege de 19e eeuw toe om met verschillende materialen te experimenteren om een praktischer oplossing te vinden voor het maken van afdrukken van de mondholte, wat leidde tot de ontwikkeling van afdrukmateriaal. Het vroege afdrukmateriaal bestond vaak uit een mengsel van natuurlijke wassen, harsen (bijv. was), vulstoffen (bijv. talk of speksteen) en smeermiddelen (stearinezuur of stearine).
Afdrukmaterialen werden in de loop der tijd steeds populairder vanwege hun eenvoud en veelzijdigheid. Tandartsen ontdekten dat de materialen door verhitting konden worden verzacht en vervolgens konden worden gevormd om afdrukken van mondweefsel te maken, waardoor ze bijzonder geschikt waren voor tandeloze patiënten en voor het vervaardigen van op maat gemaakte afdruklepels. In de loop der tijd hebben fabrikanten de samenstelling van afdrukmaterialen verfijnd, waardoor ze consistenter en voorspelbaarder werden in hun gedrag bij verhitting en afkoeling. Dit leidde tot een groter gebruiksgemak en een grotere betrouwbaarheid.
Dit is een van de oudste materialen voor tandheelkundige afdrukken. Het is een stijf, omkeerbaar afdrukmateriaal dat uithardt door een fysische verandering. Het wordt doorgaans gebruikt voor het maken van primaire afdrukken van de tandloze kaakrand, voorafgaand aan de vervaardiging van een op maat gemaakte afdruklepel voor een volledig kunstgebit. Afdrukmateriaal is ook verkrijgbaar in staafjes van verschillende kleuren, die verschillende verwekingstemperatuurbereiken aangeven, bijvoorbeeld groene staafjes (samenstelling); deze worden gebruikt voor het corrigeren van afdrukken en het vormgeven van de randen van op maat gemaakte afdruklepels, met name rond spieraanhechtingen.
Het aanbrengen van afdrukmateriaal
Er kan afdrukmateriaal worden gebruikt:
- Voor het maken van een voorlopige afdruk in tandloze kaken.
- Bij de ‘ Individueller Löffel ’-techniek voor het maken van nauwkeurigere secundaire afdrukken met elastomere materialen zoals siliconen of polyethers.
- Om tijdelijke restauraties te maken wanneer een nauwkeurigere en permanente restauratie niet onmiddellijk beschikbaar of mogelijk is.
- Het vervaardigen van diagnostische modellen die een algemeen overzicht bieden van de mondstructuren van de patiënt. Deze modellen kunnen helpen bij de behandelplanning en de communicatie met de patiënt.
- Om de volledige kroonpreparatie te kunnen uitvoeren, moet het tandvlees opzij worden geschoven.
- Om ondersnijdingen bij de preparatie van inlays te controleren.
- Om een basisoverzicht van de mondanatomie van de patiënt te maken, dat kan helpen bij het vervaardigen van op maat gemaakte afdruklepels of voorlopige modellen voor diagnostische doeleinden.
Classificatie van afdrukmateriaal
Afdrukmaterialen kunnen in twee hoofdcategorieën worden ingedeeld:
- Type I – Afdrukmateriaal
- Type II – Mengsel in bakjes
Type I – Afdrukmateriaal
Type I-massa’s, die vanwege hun kenmerkende groene kleur vaak ‘greenstick-massa’ worden genoemd, worden voornamelijk gebruikt bij patiënten zonder tanden om de anatomie van de alveolaire kam en het omliggende weefsel vast te leggen. Het is een thermoplastisch materiaal dat zacht en buigzaam wordt wanneer het wordt verwarmd en hard wanneer het afkoelt.
Het wordt doorgaans geleverd in de vorm van staafjes of vellen die in een waterbad of een speciale verwarmingsbak voor afdrukmateriaal moeten worden weekgemaakt. Na het weekmaken wordt het materiaal in een afdruklepel of rechtstreeks in de mond van de patiënt aangebracht om de afdruk te maken. Hoewel het herbruikbaar is, kan het niet worden gesteriliseerd en kan het onhygiënisch worden; daarom dient het bij voorkeur niet opnieuw te worden gebruikt. Het is niet giftig en irriteert het weefsel niet.
Type II – Mengsel in bakjes
Afdrukmateriaal van type II is eveneens een thermoplastisch materiaal, maar is speciaal ontworpen voor het vervaardigen van op maat gemaakte afdruklepels. Het wordt geleverd in een vorm die doorgaans zachter is dan die van type I en in de vorm van een lepel (de ‘ Individueller Löffel ’ voor de voorlopige afdruk), waarin later een tweede afdrukmateriaal wordt aangebracht om de definitieve afdruk (secundaire afdruk) vast te leggen.
Het grootste voordeel is dat het gemakkelijker te bewerken is. Tandartsen gebruiken het om een op maat gemaakte afdruklepel te vervaardigen die zich precies aanpast aan de mondanatomie van de patiënt. Zodra het materiaal van de afdruklepel is uitgehard, vormt het een stabiel en nauwkeurig platform voor het maken van afdrukken met andere materialen, zoals alginaat of siliconen. De hieruit voortvloeiende Individueller Löffel zorgt voor een comfortabelere en nauwkeurigere afdruk van het gebit en de mondstructuren van de patiënt.
Het belangrijkste verschil tussen de twee afdrukmaterialen is dat type I wordt gebruikt voor het maken van voorlopige afdrukken van de tandeloze mond. Het type II-afdrukmateriaal wordt daarentegen gebruikt voor het vervaardigen van op maat gemaakte afdruklepels voor nauwkeurige afdrukken van het gebit en de mondstructuren van een patiënt. Beide afdrukmaterialen zijn echter onmisbare hulpmiddelen waarmee tandartsen nauwkeurige afdrukken kunnen maken voor tandheelkundige ingrepen, zoals orthodontische behandelingen, het vervaardigen van kunstgebitten, het plaatsen van kronen en bruggen, en nog veel meer.
Samenstelling van de afdrukmassa
Een monster van de afdrukmassa bestaat uit:
- Natuurlijke of synthetische hars
- Wassoorten (bijenwas, carnaubawas, paraffinewas)
- Stearinezuur, schellak en gutta-percha
- Anorganische vulstoffen/pigmenten
VPS-afdrukmateriaal
Vinylpolysiloxaan-afdrukmateriaal (VPS) is een soort hydrofiel materiaal dat wordt gebruikt voor het maken van nauwkeurige en gedetailleerde afdrukken van het gebit, het tandvlees en het mondweefsel van een patiënt. Het staat ook bekend als polyvinylsiloxaan (PVS)-afdrukmateriaal en zorgt voor beter passende restauraties. Het wordt vooral gebruikt vanwege de uitstekende nauwkeurigheid, het gebruiksgemak en het comfort voor de patiënt.
VPS kwam halverwege de 20e eeuw in de tandheelkunde in de schijnwerpers te staan dankzij de verbeterde nauwkeurigheid en maatvastheid ten opzichte van eerdere alternatieven, als resultaat van uitgebreid onderzoek en innovatie op het gebied van de polymeerchemie. Het bleek uitzonderlijk nauwkeurig te zijn bij het vastleggen van fijne details van de mondstructuren, waardoor het geschikt is voor een breed scala aan tandheelkundige ingrepen en gemakkelijk te gebruiken is. De materialen hebben een lage polymerisatiekrimp, een lage kruip, een goede maatvastheid en een goede weergave van oppervlaktedetails.
VPS raakte wijdverspreid omdat het in de loop van de tijd minimale vervorming vertoonde, waardoor de vastgelegde details nauwkeurig bleven. De materialen waren bovendien gebruiksvriendelijk, zowel voor tandartsen als voor patiënten. VPS-afdrukken vertoonden een superieure maatvastheid in vergelijking met eerdere afdrukmaterialen, voornamelijk omdat ze een verbeterde smaak en geur hadden en geen bijproducten vrijgaven.
Het wordt beschouwd als een van de traditionele afdrukmaterialen. Zelfs vandaag de dag speelt het nog steeds een rol in bepaalde takken van de tandheelkunde, waar het zorgt voor nauwkeurige restauraties en prothetische behandelingen, hoewel de procedure omslachtig is in vergelijking met het gemak van digitale tandheelkunde.
Toepassing van VPS-afdrukmateriaal
VPS-afdrukmateriaal is een veelzijdig en nauwkeurig analoog materiaal dat wordt gebruikt bij diverse tandheelkundige toepassingen, zoals:
- Het maken van nauwkeurige afdrukken voor de vervaardiging van kronen, bruggen, inlays en onlays.
- Het maken van studiemodellen voor orthodontische diagnose en behandelplanning om de beet, de stand van de tanden en de voortgang van de behandeling van de patiënt te beoordelen.
- Het vastleggen van occlusale gegevens voor het analyseren van kaakbewegingen en de functie van het kaakgewricht.
- Het ontwikkelen van diagnostische modellen voor tandheelkundige ingrepen, behandelplanning en communicatie met patiënten.
- Het maken van afdrukken van de plaatsen waar tandimplantaten worden geplaatst en het omliggende weefsel, met als doel het vervaardigen van nauwkeurige implantaatrestauraties mogelijk te maken.
Classificatie van VPS-afdrukmateriaal
VPS-afdrukmateriaal wordt vaak ingedeeld op basis van het uithardingsmechanisme. In de tandheelkunde zijn er:
Door toevoeging uitgehard
Dit is het meest gebruikte VPS-afdrukmateriaal. Het polymeriseert door toevoeging van componenten zonder dat er bijproducten vrijkomen, waardoor het zeer stabiel en nauwkeurig is.
Condensatiehardend
Zoals de naam al aangeeft, hardt het uit door middel van een condensatiereactie en kunnen er enkele bijproducten vrijkomen. Het biedt een goede nauwkeurigheid, maar is minder maatvast dan door toevoeging uitgehard VPS, waardoor het de minder vaak gebruikte VPS-afdruk is.
Samenstelling van het VPS-afdrukmateriaal
VPS-afdrukmateriaal bestaat doorgaans uit:
- Anorganische vulstoffen, zoals siliciumdioxide of kwarts
- Basispasta, bevattende polysiloxaanpolymeerketens met vinyl-eindgroepen en een platinakatalysator
- Additieven of hulpstoffen om eigenschappen zoals scheursterkte en uithardingstijd te verbeteren
- Katalysatorpasta die, wanneer deze met de basispasta wordt gemengd, het polymerisatieproces in gang zet
VPS-afdrukmaterialen hebben de voorkeur voor een breed scala aan tandheelkundige afdrukken vanwege hun unieke chemische samenstelling, die zorgt voor een uitstekende detailweergave, minimale vervorming tijdens het uitharden en een hoge maatvastheid.
Alginatafdrukmateriaal
Alginate is een elastisch, onomkeerbaar hydrocolloïd afdrukmateriaal. Het is een tandheelkundig afdrukmateriaal dat bekend staat om zijn eenvoud, kosteneffectiviteit en gebruiksgemak bij het maken van voorlopige afdrukken van de mondstructuren en -weefsels van patiënten. Het is een van de meest gebruikte tandheelkundige materialen.
Het bestaat voornamelijk uit uit zeewier gewonnen alginaatpoeder dat met water wordt gemengd, waardoor het een handige keuze is voor diverse tandheelkundige toepassingen en geschikt is voor kindertandheelkunde, tijdelijke restauraties, gebitsbeschermers en het vervaardigen van diagnostische modellen. Al jarenlang is alginaat-afdrukmateriaal een vast onderdeel van de meeste tandartspraktijken, maar in moderne praktijken maakt het steeds vaker plaats voor digitale tandheelkundige afdrukken.
Toepassing van alginaat-afdrukmateriaal
Voor het vervaardigen van studiemodellen wordt meestal een afdruk met alginaat gemaakt. Dit kan worden gebruikt om:
- Leg de eerste of voorlopige indruk van de tandbogen van de patiënt vast
- Maak bleekbitjes en andere tandheelkundige hulpmiddelen
- Vaak wordt het gekozen voor het maken van afdrukken van kindertanden vanwege de korte uithardingstijd en het gebruiksgemak
- Maak voorlopige (tijdelijke) restauraties terwijl de definitieve restauraties worden vervaardigd
- Sommige alginaatafdrukken worden gebruikt bij de vervaardiging van mondbeschermers voor sport of nachtbeugels ter bescherming tegen tandenknarsen (bruxisme)
Classificatie van alginaat-afdrukmateriaal
Alginatafdrukmateriaal valt onder de categorie hydrocolloïde afdrukmaterialen vanwege de samenstelling op waterbasis. Hydrocolloïde afdrukmaterialen zijn afdrukmaterialen die een stroperige vloeistof vormen die over een mondstructuur kan worden aangebracht. De vloeistof stolt eerst, waarna ze verandert in een gelatineachtige vaste stof die flexibel genoeg is om over ondersnijdingen te worden getrokken zonder noemenswaardige blijvende vervorming.
Binnen de categorie hydrocolloïden kan alginaat worden aangemerkt als een onomkeerbaar hydrocolloïde. Dit komt doordat het tijdens het uithardingsproces een chemische reactie ondergaat en niet meer kan worden hergebruikt zodra het is uitgehard.
In de tandartspraktijk is alginaat een waardevol hulpmiddel voor het maken van voorlopige afdrukken en het leggen van een basis voor diagnose en behandeling. Het vormt tevens de basis voor het vervaardigen van op maat gemaakte afdruklepels voor een nauwkeurigere definitieve afdruk.
Samenstelling van alginaat-afdrukmateriaal
Het belangrijkste bestanddeel van alginaat-afdrukmateriaal is afkomstig van zeewier (algen) en wordt doorgaans met water gemengd tot een stroperige pasta. Het met water gemengde alginaatpoeder bevat gewoonlijk ongeveer 15% kalium- of natriumalginaat, 16% calcium sulfaat-dihydraat, 4% zinkoxide, 3% kaliumtitaniumfluoride en 2% trinatriumfosfaat.
Het bevat ook kleurstoffen, smaakstoffen en vulstoffen zoals diatomeeënaarde om de uithardingstijd van het materiaal te regelen en de fysische eigenschappen ervan te verbeteren.
Afdrukmateriaal op basis van polysulfiden
Dit tandheelkundige afdrukmateriaal wordt al tientallen jaren in de tandheelkunde gebruikt. Het staat bekend om zijn unieke eigenschappen en toepassingen bij het maken van nauwkeurige afdrukken van het gebit en de mondstructuren van een patiënt.
Halverwege de jaren vijftig begonnen tandartsen polysulfiden te gebruiken, ook wel bekend als ‘Rubber Base’, een elastisch materiaal gemaakt van synthetisch rubber dat bekend staat om zijn onaangename geur en smaak. Het werd ontwikkeld om tegemoet te komen aan de behoefte aan een handiger, nauwkeuriger en stabieler materiaal voor tandheelkundige afdrukken. Het is buitengewoon effectief voor het maken van afdrukken van de volledige tandboog, wat een van de redenen is waarom veel tandartsen polysulfide gebruikten voor hun afdrukken voordat de intraorale scanner algemeen in gebruik raakte.
De polysulfidematerialen worden geleverd in de vorm van twee pasta’s: de ene tube is voorzien van het etiket ‘katalysator’ of ‘versneller’ en de andere is gemarkeerd als ‘basis’.
Toepassing van polysulfide-afdrukmateriaal
- Het wordt gebruikt voor afdrukken van gedeeltelijke kunstgebitten, waarbij nauwkeurige afdrukken van de tandloze gebieden en de aangrenzende tanden van cruciaal belang zijn.
- Het helpt orthodontisten bij het beoordelen van de beet en de stand van de tanden van de patiënt door studiemodellen te maken voor de diagnose.
- Het kan worden gebruikt om nauwkeurige modellen te maken die als basis dienen voor het ontwerpen en vervaardigen van diverse prothetische hulpmiddelen.
Classificatie van polysulfide-afdrukmateriaal
Afhankelijk van hoe soepel ze onder belasting lopen, worden ze ingedeeld in:
- Lage viscositeit – lichte structuur
- Gemiddelde viscositeit
- Hoge viscositeit of kneedbare consistentie
Samenstelling van een afdrukmateriaal op basis van polysulfiden
Dankzij de samenstelling van het polysulfide-afdrukmateriaal beschikt het over een goede nauwkeurigheid, stabiliteit en scheurweerstand, waardoor het geschikt is voor diverse tandheelkundige afdruktoepassingen. Het bevat:
- Zwavelatomen in de moleculaire structuur, die het hoofdbestanddeel vormt. Het wordt doorgaans gemengd met andere bestanddelen, waaronder versnellers en vulstoffen.
- Versnellers zijn chemische verbindingen die het uithardingsproces bevorderen. Ze zetten de verknopingsreacties binnen het polymeer in gang, waardoor het materiaal stolt.
- Meestal worden er anorganische vulstoffen aan het materiaal toegevoegd om de viscositeit ervan te regelen, de verwerkbaarheid te verbeteren en eigenschappen zoals de scheursterkte aan te passen.
- Weekmakers zijn additieven die soms aan de samenstelling worden toegevoegd om de flexibiliteit en de verwerkbaarheid van het materiaal te verbeteren. Dit helpt voorkomen dat het afdrukmateriaal na uitharding te stug wordt.
Afstappen van afdrukmaterialen en overstappen op digitale afdrukken
Een opvallend aspect van de voortdurende ontwikkeling van afdrukmaterialen is het gebruik van nieuwe tandheelkundige technologieën in alle facetten van de tandheelkunde, waaronder diagnose, behandelplanning en restauratie, waarbij een breed scala aan technologieën aan bod komt.
Digitale tandheelkunde is ontstaan om het ongemak, de fouten, het tijdverlies en diverse andere nadelige gevolgen die de traditionele methoden voor patiënten hadden, te verminderen. Deze technologie maakte nauwkeurigere en gedetailleerdere beeldvorming van tanden en kaken mogelijk en droeg bij aan een betere diagnose en behandelplanning. In de jaren tachtig werd het eerste CAD/CAM-systeem voor tandheelkundige restauraties geïntroduceerd, waarmee tandheelkundige restauraties computerondersteund konden worden ontworpen, waarna ze met behulp van een CAM-systeem uit een blok materiaal konden worden gefreesd.
Digitale afdruksystemen bestaan doorgaans uit een draagbare intraorale scanner, die eind jaren negentig en begin jaren 2000 voor het eerst aan populariteit won en tegenwoordig alomtegenwoordig is. Deze draagbare apparaten maken gebruik van licht- of tandheelkundige lasertechnologie om nauwkeurige 3D-beelden van de mondholte van een patiënt vast te leggen. De vastgelegde gegevens worden vervolgens door gespecialiseerde software verwerkt om digitale modellen te creëren, waardoor fysieke afdrukken overbodig worden.
Deze nieuwe technologie heeft het comfort voor de patiënt vergroot, de behandelduur verkort en de nauwkeurigheid verbeterd, terwijl ze tegelijkertijd eenvoudig te gebruiken is voor de tandarts of het tandheelkundig personeel. Het wegvallen van fysieke afdrukken vermindert bovendien het risico op besmetting en vervorming. Digitale afdrukken zijn bovendien milieuvriendelijker, omdat er minder wegwerpmateriaal en -lepels nodig zijn. Ze zijn efficiënter bij tandheelkundige ingrepen zoals het plaatsen van implantaten, het vervaardigen van restauraties zoals kronen en bruggen, inlays en onlays, en bij het plannen en plaatsen van orthodontische apparatuur.
Digitale afdrukken hebben de tandheelkunde op tal van manieren verbeterd. Ze zijn een onmisbaar onderdeel geworden van de moderne tandartspraktijk en hebben gezorgd voor een comfortabelere, efficiëntere en nauwkeurigere manier om tandafdrukken te maken en te verwerken, wat zowel tandartsen als patiënten ten goede komt. Ze zijn een onmisbaar onderdeel geworden van de moderne tandartspraktijk.
Maak digitaal een betere indruk met Dandy
Dandy is het enige tandtechnisch laboratorium in de Verenigde Staten dat uitsluitend digitale afdrukken accepteert. Door af te stappen van de traditionele afdrukmaterialen en over te stappen op digitaal besparen tandartspraktijken tijd en geld, en versterken ze hun reputatie door een betere patiëntervaring te bieden. Volgens de Dandy Dental Study: Patient Experience is de kans zelfs 12% groter dat patiënten hun tandartspraktijk aanbevelen wanneer er gebruik wordt gemaakt van intraorale scanning. Bent u klaar om te ontdekken waar al die ophef over digitaal om draait? Neem contact op met ons team om uw gratis intraorale scanner aan te vragen en aan de slag te gaan.
