Waar zijn tandheelkundige patiënten het meest bang voor? Een gids om met angst en ongerustheid om te gaan

Hoewel de levenslange waarde van een tandheelkundige patiënt niet mag worden onderschat, krijg je soms te maken met een lastige patiënt en moet je daar een oplossing voor vinden, zowel in het belang van de gezondheid van de patiënt als van je praktijk. Als je je afvraagt hoe je met gevoelige patiënten om moet gaan en de patiënttevredenheid kunt verbeteren, is er één zeer directe manier: hun angst voor de tandarts aanpakken. Angst voor de tandarts, onrust of een fobie zijn reële verschijnselen waarmee patiënten te maken hebben en waar tandartsen dagelijks mee moeten omgaan. In het toonaangevende psychiatrische handboek, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM) IV, wordt een fobie gedefinieerd als "een uitgesproken en aanhoudende angst die buitensporig of onredelijk is, en wordt uitgelokt door de aanwezigheid van of de verwachting van een specifiek object of een specifieke situatie." De sleutelzin is "veroorzaakt door de aanwezigheid of de verwachting". Voor sommigen is die "veroorzaakte verwachting" de gedachte aan het zitten in de tandartsstoel en de algehele ervaring van een behandeling voor de mondgezondheid.

In het onderzoek "Waarom zijn mensen bang voor de tandarts?" ontdekten de onderzoekers dat "de oorzaken van tandartsangst, tandartsfobie of tandartsfobie verband houden met externe factoren, zoals direct leren uit traumatische ervaringen, leren via anderen en de media." Deze aandoening treft ongeveer"36% van de bevolking, terwijl nog eens 12% lijdt aan extreme tandartsangst."

Om hier meer inzicht in te krijgen, heeft een medewerker van Dandy een korte vragenlijst opgesteld en deze via sociale media verspreid. De respondenten gaven de volgende antwoorden over hoe zij tegen hun tandartservaringen aankijken en waar zij het meest bang voor zijn.

De 6 meest voorkomende angsten die patiënten bij de tandarts ervaren

Na het bundelen en analyseren van de antwoorden van de respondenten kwam er één overkoepelend thema naar voren: angst. Patiënten noemden de oorzaken en beschreven de soorten angst waar ze onder leden. Hieruit bleek duidelijk dat hun leed voor hen reëel was en een belemmering vormde om tandheelkundige hulp te zoeken.

Angst voor pijn

Een van de hoogste percentages deelnemers, meer dan 25%, was bang voor pijn. Velen gaven aan dat pijn hen op basis van eerdere ervaringen ervan weerhield om naar de tandarts te gaan. Dat komt overeen met het hierboven genoemde onderzoek, waarin de patiënt pijn had geleden in de tandartsstoel en verwachtte opnieuw pijn te zullen lijden.

Een van de respondenten zei dat ze bang was "dat de tand nog niet verdoofd is en ze al beginnen met boren. Dat is mij wel eens overkomen. Dat is altijd een zenuwslopend moment." Een andere respondent bevestigde dit verhaal. Deze persoon zei dat dit meer dan eens was voorgekomen.

"Tandheelkunde is een categorie op zich als het om nare dingen gaat. Nu vraag ik [vanwege dat voorval] bij de meeste ingrepen om twee injectienaalden."

"Naalden!" riep iemand uit. "Ik heb er een hekel aan." Wat naalden betreft, gaven veel respondenten aan in paniek te raken bij het zien ervan. Meer dan één deelnemer vertelde dat het gevoel van de "lange, koude naald" die in het tandvlees prikt, iets was wat ze nooit meer wilden meemaken. Dit is de reden waarom velen de tandarts vermijden. Deze vermijding leidt tot een "vicieuze cirkel van angst". Als het gaat om het omgaan met tandartsangst, is het voor uw patiënt het beste om de naalden niet te zien.

In het onderzoek 'Cognitieve gedragstherapie bij tandartsangst en angst' hebben de auteurs onderzocht waarom en hoe angst de psychologische, fysiologische en sociale aspecten van het leven van een patiënt beïnvloedt. Deze factoren spelen dan ook een belangrijke rol bij het ontstaan van de 'vicieuze cirkel van angst'. Deze cirkel begint met de aanvankelijkeangst en ongerustheid en mondt uit in het vermijden van behandeling.

Na verloop van tijd en bij aanhoudend gebrek aan behandeling verslechtert de tandheelkundige toestand, wat een negatieve invloed heeft op de mondgezondheid. De voortschrijding van aandoeningen zoals parodontitis draagt bij aan "gevoelens van minderwaardigheid, schaamte en verlegenheid" en een grotere angst voor het oordeel van de tandarts. Samen leiden deze factoren vervolgens tot sociale terugtrekking op het werk, binnen het gezin en in het dagelijks leven. "Dit patroon van gevolgen kan leiden tot grotere en wijdverspreidere angst voor de tandarts en uiteindelijk tot minder regelmatige tandheelkundige zorg of zelfs het vermijden van tandheelkundige behandelingen."

Strategieën om patiënten te helpen omgaan met hun angst voor pijn

Een goede bron om patiënten te helpen omgaan met angst is het boek "Cognitieve gedragstherapie bij tandartsangst en angst". Het hoofdstuk"Behandeling van tandartsangst in één sessie"biedt uitstekende richtlijnen voor het omgaan met een patiënt met extreme angst.

• Voer allereerst vóór de tandartsafspraak een gesprek met de patiënt om na te gaan welke gevolgen de fobie voor hem of haar heeft. Stel vragen als: "Wanneer denkt u dat deze angst is begonnen?" Door in kaart te brengen hoe deze overweldigende angst is ontstaan, krijgt u wellicht inzicht in hoe u hiermee kunt omgaan.
• Geef indien nodig een vragenlijst af, zoals de 'Needle Phobia Follow-up Questionnaire', om vast te stellen hoe groot hun angst is.
• Benadruk dat u en de patiënt een team vormen dat moet samenwerken om een doel te bereiken. Bespreek de situatie samen met de patiënt. Een goede intraorale scanner kan gedetailleerde scans van het gebied maken en zo de angst van de patiënt voor het onbekende wegnemen.
• Gebruik vóór elke injectie een plaatselijk verdovende gel. Neem vervolgens de tijd om te controleren of de Novocaine goed werkt voordat u met de behandeling begint. Vraag de patiënt herhaaldelijk hoe verdoofd hij of zij zich voelt.
• Controleer of de tand die geboord moet worden en het omliggende tandvlees goed verdoofd zijn.
• Laat vóór de tandheelkundige ingreep enkele instrumenten (zoals een intraorale scanner) zien en geef uw patiënt zelfs de kans om te wennen aan het gevoel ervan in de mond voordat u begint.
• Praat rustig en langzaam over andere dingen om hun aandacht af te leiden terwijl je de injectie toedient. Een andere afleiding is muziek of een televisie aan de muur, waardoor ze hun aandacht op iets anders kunnen richten dan wat er met hen gebeurt.
• Als ze hun hand opsteken of aangeven dat ze pijn hebben, reageer dan positief op hun waarschuwing en dien indien nodig meer Novocaine toe. Overweeg indien nodig een ander type verdovingsmiddel.

Hoewel sommige van deze stappen misschien als extra werk lijken, heb je een band met je patiënt die al zijn eerdere ervaringen teniet kan doen. Beschouw ze in plaats daarvan als extra voorzorgsmaatregelen. Door een 'veilige ruimte' te bieden waarin hij kan ervaren en zien wat je allemaal voor hem doet, zorg je ervoor dat het vertrouwen groeit en dat hij je patiënt blijft. Zoek indien nodig een therapeut in jouw omgeving die extreme tandartsangst behandelt en naar wie je patiënten kunt doorverwijzen.

Angst voor novocaïne en de bijwerkingen ervan

Hoewel het geen pijn is, kan gevoelloosheid voor velen zeker verontrustend zijn. Verschillende mensen beschreven hoe ze last hadden van bijwerkingen van de verdoving. Symptomen zoals hartkloppingen, trillen en zelfs pijn op de plaats van de injectie zijn niet ongewoon. Eén persoon gaf toe gevoelig te zijn voor Novocaïne en meer gevoelloosheid te ervaren dan verwacht. Daarnaast was er de angst dat de naald weer een zenuw zou raken. De angst dat de Novocaïne niet zou werken of juist te goed zou werken, was voor sommigen reden genoeg om de tandartspraktijk te mijden.

Een strategie om hiermee om te gaan is ten eerste om eerlijk te zijn tegen de patiënt. Leg alle mogelijke bijwerkingen uit en benadruk dat deze van tijdelijke aard zijn. Sommige mensen reageren echter slecht op Novocaine. Healthline stelt: "Ongeveer 1 op de 5.000 mensen heeft een genetische aandoening waardoor ze Novocaine en soortgelijke medicijnen niet kunnen afbreken (hydrolyseren). Deze aandoening wordt pseudocholinesterasedeficiëntie genoemd. Het komt vaker voor bij bepaalde bevolkingsgroepen, waaronder de Perzisch-joodse gemeenschap en de inheemse bevolking van Alaska. Mensen met deze deficiëntie zijn gevoeliger voor Novocaine en de effecten ervan kunnen veel langer aanhouden."

Hoewel de werking van Novocaine enkele uren kan aanhouden, wordt het verdovingsmiddel uiteindelijk door de patiënt afgebroken en zullen de symptomen afnemen. Verdiep je in de situatie van de patiënt. Bespreek eventuele familiale en eerdere reacties op Novocaine en breng in kaart waar jullie beiden mee te maken kunnen krijgen.

Angst voor medische kosten

Het grootste percentage deelnemers was bang voor kosten die ze zich niet konden veroorloven. Een respondent zei: "Ik ben niet bang voor de mogelijke pijn, noch voor de tandheelkundige ingrepen of behandelingen. Ik ben alleen bang voor wat het gaat kosten als ze iets vinden."

Deze bezorgdheid is niet ongegrond. Momenteel zijn er meer dan 77 miljoen mensen die helemaal geen tandartsverzekering hebben. Bovendien hebben volgens een rapport van CNBC 100 miljoen mensen medische schulden, variërend van minder dan 500 dollar (16%) tot 10.000 dollar of meer (12%). Het is geen wonder dat zoveel mensen zich zorgen maken.

Daarnaast is er nog de kwestie van tandartsverzekeringen met een beperkte dekking. Een deelnemer uitte haar grote ergernis over de verzekering. "Ik ben bezig met het plaatsen van een implantaat," zei ze, "maar mijn tandartsverzekering heeft besloten dat ze slechts 70 dollar daarvan vergoeden. Dus misschien is het meer de frustratie over de manier waarop tandartsverzekeraars de kosten vergoeden."

Nu er een recessie in het verschiet lijkt te liggen, moet men zich afvragen of mensen ervoor zullen kiezen om schulden te vermijden en hun geld te sparen voor andere zaken die als een noodzaak worden beschouwd in plaats van tandheelkundige zorg, vooral als ze slechts beperkte verzekering hebben of helemaal geen dekking.

Om deze situatie te verhelpen:

• Laat uw receptiemedewerkers bij uw patiënt gaan zitten.
• Geef alle kosten schriftelijk weer.
• Bied eventuele financierings- of betalingsregelingen aan.
• Laat de patiënt zelf beslissen, zonder dat hij of zij daarbij onnodig wordt beïnvloed.

Angst voor onvoorziene of extra noodzakelijke tandheelkundige ingrepen

Een ander probleem hangt nauw samen met de financiële kosten en schulden in de gezondheidszorg. De lange tijd tussen tandartsbezoeken leidt vaak tot een verdere verslechtering van de tandgezondheid van de patiënt. Wanneer ze uiteindelijk toch de weg naar de tandarts vinden, blijkt er meer zorg nodig te zijn dan verwacht.

Iemand zei dat hij bang was dat "ik voor een gebitsreiniging ga en de tandarts dan iets anders ontdekt dat veel geld gaat kosten - en dat ik het dan niet laat doen omdat ik me nog een rekening niet kan veroorloven. Of dat er een behandeling wordt aangeboden waarvan ik zeker weet dat die zou helpen, maar dat ik nee moet zeggen omdat die niet wordt vergoed. Maar dat ik me dan toch onder druk gezet voel om het toch te laten doen."

Opvallend was dat 20% van de deelnemers bang was om de diagnose te krijgen van een ernstiger tandheelkundig probleem, zoals een gaatje of een wortelkanaalbehandeling, dan waarvoor ze aanvankelijk hulp hadden gezocht. Toch was het interessant om te horen dat velen zich evenzeer zorgen maakten over de druk om een behandeling te accepteren.

Angst voor de druk om een zaak te aanvaarden

Verschillende respondenten die de vragenlijst hebben ingevuld, uitten hun bezorgdheid over de druk om behandelingen te accepteren. Mensen zagen het accepteren van behandelingen louter als een manier om "geld te verdienen". Meer dan één respondent gaf aan geen vertrouwen te hebben in zijn of haar tandarts.

"Ik geloof niet dat ze mijn belangen vooropstellen," vertelde iemand. "Ik heb al heel wat tandartsen gehad die twijfelachtige aanbevelingen hebben gedaan. Zo hebben ze bijvoorbeeld behandelingen voorgesteld die ik niet echt nodig had, of een ingreep uitgevoerd zonder me volledig te informeren over de mogelijke gevolgen."

Een andere patiënte vertelde dat ze zich door haar tandarts niet "begrepen" voelde, waardoor ze besloot de praktijk te verlaten en een andere tandarts te zoeken.

Uit deze reacties blijkt dat de tandarts onvoldoende aandacht besteedt aan het opbouwen van een band met de patiënt. Vertrouwen moet het belangrijkste doel zijn als u wilt dat uw patiënt terugkomt. Neem voor elke patiënt de tijd om inzicht te krijgen in zijn of haar behoeften en wensen. Het is echter vaak lastig om hieraan tegemoet te komen. Tijd staat immers gelijk aan geld. Maar zonder strategieën om patiënten te behouden, zult u meer geld uitgeven aan het werven van nieuwe patiënten dan aan het behouden van bestaande patiënten. De keuze ligt voor de hand. Het opbouwen van vertrouwensrelaties draagt bij aan een solide patiëntenbestand.

Overweldigd door de hele ervaring

Dood door 1.000 prikken.

Wanneer uw patiënten naar uw praktijk komen, biedt u hen niet alleen diensten aan. U verkoopt hen een ervaring. Als die patiëntervaring niet naar tevredenheid is, zullen ze op zoek gaan naar een alternatief.

"De geur. De kosten. De pijn. Alles." Het is ongelooflijk hoe onze omgeving fysiologische, emotionele en psychologische reacties teweegbrengt. Geuren en geluiden kunnen herinneringen oproepen en de toon zetten voor de huidige ervaring. Als dat een probleem lijkt te zijn voor uw patiënten, overweeg dan om aanpassingen aan te brengen in uw praktijk.

In ons artikel 'Hoe de patiëntervaring in een tandartspraktijk te verbeteren' wordt het volgende aangeraden: "Maak uw praktijk visueel aantrekkelijker, kies voor een minder steriele inrichting, zorg voor veel natuurlijk licht en herzie uw uniformen. Wat het geluid betreft, kunt u zachte muziek afspelen en ervoor zorgen dat er geen geluiden uit de behandelruimtes doordringen tot de receptie. Voor de geuren kunt u een geurverspreider of een luchtverfrisser gebruiken."

Daarnaast gaven enkele mensen aan zich claustrofobisch te voelen wanneer het tandheelkundig personeel "te dichtbij kwam". De nabijheid en het feit dat iemand in hun persoonlijke ruimte komt, kan bij sommige mensen een negatieve reactie uitlokken. Dit kan worden opgelost door het onderwerp te bespreken en speciale maatregelen te nemen, zoals korte pauzes tijdens de behandeling, om de patiënt wat "ademruimte" te geven.

Van de mensen die je in dienst neemt tot de kleuren op je muren, de muziek die je draait en zelfs de schoonmaakmiddelen die je gebruikt: alles draagt bij aan de totale ervaring. Zorg ervoor dat het een aangename ervaring wordt.

Het goede nieuws

Niet alles wat naar voren kwam, was negatief. Sommige deelnemers gaven aan dat ze het leuk vonden om naar de tandarts te gaan vanwege positieve ervaringen uit hun kindertijd. Anderen vertelden dat een bezoek aan de tandarts voor hen voelde als "een reset om de zes maanden". De behandeling door de mondhygiënist was volgens hen "magie waardoor ik me zoveel beter voelde".

Een ander gaf een verhelderend inzicht in de moderne tandheelkunde. "De moderne tandheelkunde is geweldig! Je tandarts is je vriend die je van een hoop pijn kan redden, maar net als bij elke vriend kan het even duren voordat je echte vrienden vindt. We hebben geluk in deze tijd."

De aantrekkingskracht van de moderne tandheelkunde was duidelijk en er was veel vraag naar. Mensen willen geavanceerde nieuwe tandheelkundige technologie die tijd, moeite en pijn bespaart. Velen gaven aan dat het verrassend is dat er niet meer technologische vooruitgang is geboekt in de tandheelkunde. Dat betekent dat moderne digitale tandartsen hun zichtbaarheid en aanwezigheid moeten vergroten.

Patiënten zullen reageren op het verschil tussen wat wel de 'ouderwetse' manier van tandheelkunde wordt genoemd, en moderne digitale tandheelkundige hulpmiddelen. Intraorale scanners (zoals die in onze praktijk) zijn verhelderend en nuttig om de patiënt inzicht te geven in wat hem te wachten staat en hoe hij daarmee om kan gaan. Er zit een kern van waarheid in de uitdrukking 'zien is geloven', en het neemt angst en ongerustheid weg. En dat is het beste aspect van het beleid om patiënten te behouden.